آثار ادبي به زبان تركي آذري/ باريش و سئوگي / ناغيل / عليرضا ذيحق

باريش و سئوگي
حئكايه
عليرضا ذيحق
گون اورتادي و خلق ايچره اينانيلماز بير سس سيز ليك .حتتا اوشاق لاردا بؤيوك لره باخاراق محزون قييافه لر توتوبلار . " شيمر " مئيدان دادير و شئيپورلار لا طبيل سسي اونون آدديم لاريندان ياغان دهشته گوج وئرير. آنامين جانينا لاوغا دوشوب گؤز ياشلاريني توتانمايير . قره عَلَم لر مئيدانين دؤوره سيني آلاراق شبيه خانلار عاشورا گونونو جانلانديرماغا چاليشير لار . بوتون فيكير لر كربلا صحراسيندا دير و هر اَسَن يئل ده آغلاشما سسي وار. "شيمر " اَل ده خنجر ناحق قانا باتماق دادير و " امام حسين " ين عطشان بوغازي جيسميندن آيريلماقدا . آنامين گؤزلري قان چاناغينا دؤنوب و " حسينه يئر لر آغلار ، گؤي لر آغلار ، رسول مصطفي پيغمبر آغلار ..." يانيقلي ماتم لي زمزمه لري نن مني ده آغلاديري. تانيش بير سس قولاغيما گلير و باشيمي تَرپِت ديك ده " رقيه " ني گؤروره م كي تعزيه يه گلن لره ، گيلانار شربتي پايلير. آنامين ايسته يي له يارديما قالخيرام و او بارداق لارا كُلمَن دن شربت تؤكه رك من ده مئژمه يي يه دوزوب پايلاييرام . رقيه اِهمالجا" نذير دئميشيك گلن ايله جان باجيمين بيراوغلو اولسا شربت عوضي سارشيله داغيداق " دييه رك آرتيرير كي " حئييف اوغلان دَييله م يوخسا ائله زنجير وورايديم كي هامي نين آغزي آچيق قالا ردي." گولومسه يه رك خوداحافيظ له شي ره م و آناما ياخين لاشديق دا شبيه مراسيمي ده بيتيري. او كي قره چاديراسي نين نم لي اَته يي له گؤزلري نين ياشيني آليردي منه دئدي كي گئديب رقيه نن ماماسيني بورا چاغيرام كي بلكه قديم قونشولاردان خبر توتا . او قالاباليق دا گؤزلريم رقيه ني آختارسا دا نه اونو گؤردوم نه آناسي صيد ديقه باجيني.
ائوه قاييداراق سانكي هوشدايديم و ريزه – ريزه دوغرانان شهيد لرين فيكرينده . هر زاد بيله مه قورخونج بير كابوس كيمي ايدي و هله ده اينانميرديم كي " يزيد " و اونون قُشوني ، " فرات "ين داشقين سولارين دان بير اُووج سويودا كؤرپه اوشاقلاردان اسيرگه يه لر . آمما آنام منه بو" يزيد" لرين هله ده اولدوقلارين دان سؤز آچدي. حق يولوندا جاندان كئچميش اي ييت لردن دانيشدي و مظلوم لارين يوكسه لن آهيندان و گؤزله گؤردو يو شاققالانميش آداملارين قناره دن آسيلماسيندان . حتتا بير پارا جماعتين ده بو ايش لردن حظّ آپاريب ديلخوش لوق لا سئير ائتمه لرين دن دئدي. آنجاق نه قَدَر دوشونسه م ده حقّ ين نه اولدوسونو هئچ آنلاماديم .
او گونلر كئچيب گئتسه ده ايندي بير ساواشين اورتاسيندايديم و تكجه دوشوندويوم اؤلمه مك اوچون باشارديقجا اؤلدورمه ك. اوقَدَر خيشاب عوض له ييب نارينجك آتميشديم كي داها قولوم گلميردي. قومقومام بوشالاركن دوداقلاريم سوزون دان قوروموشدي. گؤز ايشله ديكجه يا يولداش لاريمين جسد ي ايدي يادا كي يارالي حالدا جان وئره ن اي ييت لرين اينيلتي سي. وار گوجومله آتش آچيب آلاولي توز دومان لار ايچره تپه ني قوروماق دايديم .
دوشمان تپه ني آلسايدي حتتا جسد لر ايسه توپلار آغزيندان پوسكوره ن شيدَّتلي پاتلاما لاردا كول اولوب ياناجاق ايديلار . بير آن گؤزلريمي آچانماديم و آچديقدا هر زاد گؤزوم ده قارالدي. يارديما گلن تانك لارين سسي قولاغيما چاتدي و آرپي جي لرين آچيلماسي. هله ده جانلا باشلا وورووشان لار اولسايديلار دا تيليت قان ايچينده چابالاركن دينله دي ييم هر بير سس جانيما قاوارا چكيري. هوش باشيمي اَل دن وئريرديم كي بير دن بيره آنامي گؤردوم و دالغالانان قره عَلَم لري كي قارا گئيميش قيز گلين لر و آنالار اونلاري چي يين لرين ده داشي ياراق كوچه خييابانلاري دولدوروبلار . تزه آچميش غونچه لر سولاركن اؤلكه ده ماتم ايدي و شهيد لر مزارينا قوجاق – قوجاق گول سَپيليردي.
اوره ييم يانيردي كي سرين بوزلو شربت ايسته ديم و رقيه نار سويي گتيردي. نار سويونو ايچر ه ك اَليم دن جالاندي و پوتونلاريم دا قوروموش قانلاري " كارون " چايي نين سويوندا يودوغوم آنلار ياديما دوشدو . آنام لا صيدّيقه باجي بير – بير لرينه باخاركن تومدولار و رقيه بو سئري شربت گتيردي. تئلويزيون آچيق ايدي و جيبهه لردن گلن سس له كي بمبالار و گولله لر ين پاتلاماسي له قاريشميشدي مين لرجه ميغ ميغين يورومه سيني گؤردوم و جانيمين آلازلانماسين. سانكي يوز يئردن گولله لن ميشديم و هريانيم آجيشاركن قاشي نيردي. رقيه گولومسوردي و گؤزلرين ده كي گؤزل ليك اؤزونو گؤستره رك چادراسيني باشدان يئره قويموردي. اوچ آي تامام خسته خانادا ياتيب جراح لار اَليندن جان قورتارسام دا هئچ زاد مني خلقين ترحم دولو باخيش لاري قَدَر اينجيتميردي. قولاق لاريمين بيريني گولله سي ييريب آپارسادا اوزومون دريسي ده آزجا بوزوشه رك رنگ عوض له ميشدي. اؤزوم اؤزومو آينادا گؤرمك دن چكينه رك ندنسه جماعت دقت له ايزله مك دن هئچ دويموردولار . بو ايش دن بئزيشيب يورولسام دا عائيله م " قاپيني چكيب قوناقلارين اوزونه باغلايانماريق " دييه لاپ مني سينسيتميشديلر. رقيه نين آناسي دا باشقا لاري كيمي منيم حاليمي سوروشماق نيتي له گلسه لرده دالدا آيري سؤزلر وارايدي. بوگون آنام " رقيه ني ائله دئييره م آلاق سنه " دئمك له احواليمي داهادا چوخ پوزموشدي. بو اوزدن ده رقيه نار سويونو فرش اوستون دن سيله ركن و آنام لا صيدّيقه باجي دا يالانچي بير باهانا ايله ديشاري چيخديقدا بو ايشه سون وئرمك اوچون دئديم :
"ياديندا بيرگون دئييردين اوغلان اولسايديم محرم آييني باشدان باشا ائله زنجير وورايديم كي هامي نين آغزي آچيق قالاردي؟"
اونون ياناقلاري پؤرتوشوب قيزارديق دا سوسماق ايسته دي. آمما دواميتدا "ايندي نئينه ردين كي هامي نين آغزي آچيق قالا ؟ " دييه ركن او شاشيب دوروخسادا جوابيني اؤزوم وئرديم :
" حتمن كي قييافه دن چيخميش شيكست بير آدامنان ائوله نردين كي گينه هامي نين آغزي آچيق قالا !"
اونون سسي هيچقيرتي لار لا قاريشاركن بوغونتولو حالدا دئدي:
" بو ايشي گؤرسه م ده امين اول كي اوره ييم اوچون گؤره رم ، اؤزگه لرين به بَهي نه خاطير يوخ . بير قادين روحونو آنلاماق قادين اولمادان، هئچ مومكون دئييل . هئچ بيليرسن كي دونيا اگر آنالار الينده اولسايدي هئچ كسين بورنوندان قان آچيلمازدي؟ "
بو قيز داها اوّل كي رقيه دئييل دي. دوشونجه سي و دويغوسو دا بوي بوخونو كيمي دَييشيلميشدي. آغزيم دان چيخان هر بير كلمه ايله آلنيم دان تر سوزسه ده آنجاق بونو دئديم :
" منيم اوچون اوزولوب اؤزونو اودا آتما . گؤزل سن جوان سان و گئت شن ياشا كي دونيا بيزي آنجاق بير دفعه ياشادا بيلر!"
يورقاني باشيما چكيب سوكوتا باتيرام آمما جينگيلتي لر مني بوراخمايير. سنگر ده يم و" سيياووش " ون سسي گلير . آغزي قانلادولسادا يئنه دانيشماق دان اَل چكميري. هم مه شه ايسته ردي كي ياشاماقين دادين چيخارديب عؤمرون ده قَم قوصصه ندي بيلمه يه . دوننه صاباحا فيكير لش مه دن ايشي دئييب گولمك ايدي. " سيياووشون ديلي توتار توتماز " بدنيم ده كي بو تركئش لر و گولله لر مني او قَدَر آغير لاديب لار كي گوله ده بيلميره م " دييه گولومسه يه رك دينمز اولور.
يئره گؤيه جايناق آچان قورخونج توزلار ،آلاولار و پاتلامالار، قاني ،دهشتي و اؤلومو ياياراق هئچ زاد آداما عجيب گلمير. سانكي اؤلوب اؤلدورمك تكجه سئچيم دير و ياشامين آيريلماز پارچاسي. بئل لري سينميش آغاجلار ، ديدرگين اينسانلار و شوخوم لانميش آبادانليق لار گؤزلريمين اؤنون دن كئچه رك خسته خانادا گؤردويوم " شادي " آدلي بالاجا بير قيزي خاطيرلاييرام . بير قيز كي آناسي اونوديله توتوب قورشالاركن او بيردن سوروشور :
"دوزون دئه گؤروم مامااوّل منيم دوشموش ديش لريم چيخاجاق يا قوپموش قولوم ؟"
آنانين گؤزلري نم له دولاركن گئديره م شبيه مئيدانينا ايتگين معصوميت لر داليجا . اوگونلره كي هر زاد ناغيل كيمي شيرين ايدي و آجي لارا آدام اينانميردي. آمما تاريخ بير حئكايه تك يازيلسا دا ، سونو هئچ واخت شيرين دئييل دي. اي ييت لر اؤلوردولر و آزادليق لا عدالتي دوشونن لر قتل گاها گئديرديلر .
ايينه لر اَتيمي سانجاركن آنام حب لريمي گتيردي.قاش قاباق لي ايدي :
" اونوقووماغا حق قين يوخ ايدي! "
باشيمي ياستيغا قويوب گؤزلريمي دوواردان آسيلميش بير مارال رسمينه تيكه رك بوغازيم دان توتقون بير سس چيخدي:
" سن ده من دئمه ميش گرك ائلچي دورمايايدين . ائوله نيب ائولاد صاحيبي اولماق فيكرين ده دَييله م . بو آجي لار منه يئته ر داها. "
آنام " دينمه دانيشما سوس " دييه ركن دالغين گؤزلر ي ايله منه آجيقلاندي.
قولتوق آغاج لاريني تزه يئره آتميشديم كي رقيه نن بيرليك ده بال آيينا چيخديق . مشهد ده امام رضا نين حرمينده ايديك كي قرارا گلديك اوغلو موز اولورسا آديني " باريش " قوياق و قيزيميز اولورسا " سئوگي " . آمما من له رقيه هئچ واخت اوشاق صاحيبي اولماديق . كيمسه سيز بير قيز اوشاقيني ائولاد ليقا قبول ائده رك سئوگي ميزي اونا سالديق و ايكي ميزين ده معلم اولدوغوموز اوچون باريش آدلي بير مدرسه نين بيناسيني قويدوق ." سئوگي و باريش " آدلي بير سايت دا آچديق كي هله ده دامي وار دير و دونيا اوشاق لاري نين صولح اوغروندا چاليشمالارينا يارديم گؤسترير. سايتي ميزين لوقوسوندا دا بو شعر واردير :
گؤرنه گؤزل سؤزدي حسين بن علي دن
دونياده دينيز اولماسا حرّيّتيز اولسون
ظاليم لرين اوغروندا اگر ال ده گوجوز يوخ
كؤنلوزده اولاردان باري بير نيفرَتيز اولسون
1385
